Yr Ail Ryfel Byd

Yr Ail Ryfel Byd
Dyddiad 1 Medi, 1939 – 2 Medi, 1945 Lleoliad Ewrop, y Cefnfor Tawel, De Ddwyrain Asia, y Dwyrain Canol, y Môr Canoldir ac Affrica Canlyniad Buddugoliaeth i'r Cynghreiriaid. Creu'r Cenhedloedd Unedig. Ymddangosiad yr Unol Daleithiau a'r Undeb Sofietaidd fel archbwerau. Creu sfferau dylanwad y Byd Cyntaf a'r Ail Fyd yn Ewrop sy'n arwain at y Rhyfel Oer.
Brwydrwyr
Pwerau Cynghreiriol:  Yr Undeb Sofietaidd (1941-45)  Yr Unol Daleithiau (1941-45)  Y Deyrnas Unedig  Tsieina  Ffrainc ...et al.	Pwerau'r Axis:  Yr Almaen  Japan (1941-45)  Yr Eidal ...et al.
Arweinwyr
Joseph Stalin (1941-45)  F.D. Roosevelt (1941-45)  Harry S. Truman (1945)  Winston Churchill  Chiang Kai-shek ...et al.	Adolf Hitler  Hirohito (1941-45)  Benito Mussolini (1940-43) ...et al.
Anafedigion a cholledigion
Meirw milwrol: Dros 14 000 000 Meirw dinesig: Dros 36 000 000 Cyfanswm y meirw: Dros 50 000 000	Meirw milwrol: Dros 8 000 000 Meirw dinesig: Dros 4 000 000 Cyfanswm y meirw Dros 12 000 000

Gweler Cymru a'r Ail Ryfel Byd am effaith y rhyfel ar Gymru.

Y rhyfel mwyaf eang a chostus mewn hanes oedd Yr Ail Ryfel Byd. Yn ystod y rhyfel hwn cafodd tua 50 miliwn o bobl eu lladd. Roedd Prydain a'r Gymanwlad Brydeinig, Ffrainc, yr Unol Daleithiau, yr Undeb Sofietaidd a Tsieina ar y naill ochr a'r Almaen, yr Eidal a Siapan ar y llall. Prif ardaloedd y brwydro oedd Ewrop, Dwyrain Asia a'r Cefnfor Tawel.

Dyma'r rhyfel cyntaf lle roedd awyrennau yn bwysig iawn. Yn wir dechreuodd y rhyfel pan ymosododd Adolf Hitler ar Wlad Pŵyl trwy ei bomio. Daeth y rhyfel i ben pan ollyngodd America fom atomig ar Nagasaki.

Yn ystod y rhyfel hon cafodd mwy o bobl nag erioed o'r blaen eu lladd mewn rhyfel. Y prif reswm dros hynny oedd graddfa rhyfel heb ei ail a rhwswm arall roedd bomio trefi yn ystod y rhyfel fel y gwnaeth yr Almaen yn erbyn Gwlad Pŵyl a byddin y Cynghreiriaid yn erbyn yr Almaen. Cafodd llawer o bobl eu lladd mewn gwersylloedd difodi hefyd.

Achos y Rhyfel

Roedd nifer o resymau am y rhyfel hwn.

Cytundeb Versailles

Roedd Cytundeb Versailles, a arwyddwyd ar ddiwedd y Rhyfel Byd Cyntaf, wedi golygu bod yr Almaen wedi colli ei trefedigaethau, ac fe drosglwyddwyd rhan sylweddol o'i thir i Ffrainc a Gwlad Pwyl ac nid oedd yr Almaen i gael ond byddin fach amddiffynol.

Dirwasgiad

Bu dirwasgiad difrifol yn yr Almaen rhwng y ddwy ryfel byd. Roedd hyn yn waeth yn y 1920au nac yng ngweddill Ewrop. Erbyn y 1930au fodd bynnag roedd rhan sylweddol o'r byd datblygiedig yn dioddef caledi ac anghydfod gwleidyddol a cymdeithasol y Dirwasgiad Mawr.

Twf y Natsïaid

Roedd telerau llym Cytundeb Versailles a'r trafferthion economaidd wedi gwneud i'r Almaenwyr deimlo nad oeddent yn cael chwarae teg gan wledydd eraill. Rhoddodd hyn hwb i dyfiant y Blaid Natsïaidd. Daeth ei harweinydd Adolf Hitler yn Ganghellor yr Almaen ar 30 Ionawr 1933 ac mewn effaith yn unben gyda marwolaeth yr arlywydd Paul van Hinderberg.

Dechrau'r Rhyfel

Nid oes cytundeb ar union ddyddiad dechrau'r rhyfel. Y dyddiad mwyaf cyffredin a dderbynnir yw 1 Medi 1939, pan ymosododd yr Almaen ar Wlad Pwyl, gyda Phrydain a Ffrainc yn cyhoeddi rhyfel ar yr Almaen ddau ddiwrnod yn ddiweddarach. Mae eraill yn crybwyll y 7 Gorffennaf 1937 fel dyddiad dechrau'r rhyfel, pan ymosododd Siapan ar Tsieina ac eraill wedyn yn nodi Mawrth 1939 a'r adeg yr aeth byddinoedd Hitler i mewn i Prague, Tsiecoslofacia.

Y Rhyfel yn Ewrop

Dechreuodd y rhyfel yn Ewrop ar 1 Medi 1939 wrth i'r Almaen ymosod ar Wlad Pwyl a gwnaeth Ffrainc a'r Deyrnas Unedig ddatgan rhyfel o fewn dau ddiwrnod ar y 3 Medi 1939. Daeth y rhyfel i ben yn Ewrop ar 18 Mai 1945 pan ildiodd yr Almaen.

Y Rhyfel yn y Cefnfor Tawel ac Asia

Yn Asia, dechreuodd y rhyfel gydag ymosodiad Siapan ar Tsieina ym 1937. Parhaodd y rhyfel yn Asia a'r Cefnfor Tawel tan i Siapan ildio ar yr 2 Medi, 1945, yn sgîl y bomio atomig ar Hiroshima a Nagasaki.

Y Rhyfel yn y Môr Canoldir a Gogledd Affrica

Effeithiau'r Rhyfel

O ganlyniad i'r rhyfel hon daeth ynysiaeth yr Unol Daleithiau i ben, ail-adeiladwyd yr Almaen a Siapan fel gwledydd diwydiannol pwysig iawn, daeth yr Unol Daleithiau a'r Undeb Sofietaidd yn ddwy archbŵer, a sefydlwyd y Cenhedloedd Unedig er mwyn ceisio rhwystro rhyfel byd yn y dyfodol.