Gogledd America

Article on other languages:

• Noord-Amerika
• Nordamerika
• ስሜን_አሜሪካ
• America_d'o_Norte
• Norþ_America
• أمريكا_الشمالية
• ܐܡܪܝܩܐ_ܕܓܪܒܝܐ
• امريكا_الشمالية
• Norteamérica
• Şimali_Amerika
• Norte_Amerika
• Паўночная_Амерыка
• Северна_Америка
• উত্তর_আমেরিকা
• Norzhamerika
• Sjeverna_Amerika
• Amèrica_del_Nord
• Amihanang_Amerika
• America_settentriunale
• Şimaliy_Amerika
• Severní_Amerika
• Nordowô_Amerika
• Сѣверьна_Амерїка
• Çурçĕр_Америка
• Nordamerika
• Nordamerika
• Pódpołnocna_Amerika
• Βόρεια_Αμερική
• North_America
• Nordameriko
• América_del_Norte
• Põhja-Ameerika_manner
• Ipar_Amerika
• América_el_Norti
• آمریکای_شمالی
• Pohjois-Amerikka
• Norðuramerika
• Amérique_du_Nord
• Amèrica_du_Nord
• Americhe_dal_Nord
• Noard-Amearika
• Meiriceá_Thuaidh
• 北美洲
• Aimearaga-a-Tuath
• América_do_Norte
• Yvateamérika
• ઉત્તર_અમેરિકા
• America_Hwoaie
• Pet-mî-chû
• ‘Amelika_‘Ākau
• אמריקה_הצפונית
• उत्तरी_अमरीका
• North_America
• Sjeverna_Amerika
• Sewjerna_Amerika
• Amerik_dinò
• Észak-Amerika
• America_del_Nord
• Amerika_Utara
• America_del_Nord
• North_Amerika
• Norður-Ameríka
• America_settentrionale
• 北アメリカ
• bemtu'a
• Amérika_Lèr
• ჩრდილოეთი_ამერიკა
• Солтүстік_Америка
• Amerika_Avannarleq
• ಉತ್ತರ_ಅಮೇರಿಕ
• 북아메리카
• Nochd_Ammärrika
• Emerîkaya_Bakur
• America_Septentrionalis
• Amerika_del_Norte
• Nord-_a_Mëttelamerika
• Noord-Amerika
• America_do_Nòrd
• America_del_Nòort
• Šiaurės_Amerika
• Ziemeļamerika
• Северна_Америка
• വടക്കേ_അമേരിക്ക
• Хойд_Америк
• उत्तर_अमेरिका
• Amerika_Utara
• မြောက်အမေရိက
• Ixachitlān_Mictlāmpa
• Noordamerika
• Noord-Amerika
• Nord-Amerika
• Nord-Amerika
• Nordi_Amerika
• Améthique_du_Nord
• America_del_Nòrd
• North_America
• Natt_Amerikaa
• Ameryka_Północna
• América_do_Norte
• Chinchay_Awya_Yala
• America_dal_Nord
• America_de_Nord
• Северная_Америка
• Хоту_Америка
• Amèrica_dû_Nord
• North_Americae
• Davvi-Amerihkká
• Severna_Amerika
• North_America
• Severná_Amerika
• Severna_Amerika
• Ameerikada_waqooyi
• Amerika_Veriore
• Северна_Америка
• Nordamerika
• Amerika_ya_Kaskazini
• Amerika_Půunocno
• வட_அமெரிக்கா
• Америкаи_Шимолӣ
• ทวีปอเมริกาเหนือ
• Hilagang_Amerika
• Kuzey_Amerika
• Північна_Америка
• شمالی_امریکہ
• Merica_de_sora
• Bắc_Mỹ
• Bëj-gànnaaru_Aamerig
• Ariwa_Amerika
• 北美洲

Map o'r byd yn dangos Gogledd America

Delwedd cyfansawdd lloeren o Gogledd America

Mae Gogledd America yn gyfandir yn hemisffer gogleddol a hemisffer gorllewinol y Ddaear, wedi'i ffinio i'r gogledd gan y Cefnfor Arctig, ar y ddwyrain gan gogledd y Cefnfor Iwerydd, ar y dde-dwyrain gan Môr y Caribi, ac ar y dde a'r gorllewin gan gogledd y Cefnfor Tawel. Mae gan Ogledd America arwynebedd o 24,480,000 km² (9,450,000 mi sg), neu tua 4.8% o arwynebedd y Ddaear. Yn 2002, credir bod y boblogaeth yn fwy na 514,600,000. Dyma'r trydydd cyfandir o ran arwynebedd (ar ôl Asia ac Affrica) a'r pedwerydd o ran poblogaeth (ar ôl Asia, Affrica ac Ewrop).

Hanes

Prif erthygl: Hanes Gogledd America

Yr Ewropeaid cyntaf i gyrraedd Gogledd America yn sicr (Newfoundland) oedd y Llychlynwyr, wnaeth galw'r ardal yn Vinland. Cyrrhaeddon nhw yna tua 1000. Er sefydlon nhw rhai gwladfeydd yna, ni gadawon nhw ryw lawer o farc ar y gyfandir.

Ar ôl fordaith Christopher Columbus yn 1492, y Sbaenwyr oedd yr Ewropeaid cyntaf i gyrraedd ac aros. Ennillon nhw reolaeth o rhan fwyaf o ynysoedd mwyaf y Caribi a gorchfygon nhw'r Aztecs, ac felly cymryd dros Mecsico a Chanolbarth America.

Y gwladfeydd Seisnig cyntaf oedd Jamestown a Plymouth Rock, yn nhaleithiau Virginia a Massachusetts heddiw. Y gwladfeydd llwyddiannus Ffrengig cyntaf oedd Port Royal (1604) a dinas Québec (1608), yn nhaleithiau Nova Scotia a Québec heddiw.

Economi

Rhannwyd economi Gogledd America rhwng Canada a'r UDA, dau o wledydd mwyaf cyfoethog a ddatblygol y byd, a chenhedloedd Canolbarth America a'r Caribi, sydd, er nad yn dioddef o economïau gwael, yn wledydd llai economaidd ddatblygol.

Mae Cytundeb Masnach Rydd Canolbarth America (CAFTA) yn cytundeb rhwng yr Unol Daleithiau a'r wledydd Canolbarth America Costa Rica, Guatemala, El Salvador, Honduras a Nicaragua. Amcan y gytundeb yw i hybu masnach rydd rhwng yr aelodau. Mae Canada a Mecsico yn trafod aelodaeth. Mae Cytundeb Masnach Rydd Gogledd America (NAFTA) yn cytundeb rhwng Canada, Mecsico a'r Unol Daleithiau i ddileu tollau ar nwyddau masnachir rhwng ei gilydd.

Gwledydd Gogledd America

• Bahamas
• Belize
• Canada
• Costa Rica
• Cuba
• Gweriniaeth Dominica
• El Salvador
• Grønland
• Guatemala
• Haiti
• Honduras
• Jamaica
• México
• Nicaragua
• Panamá
• Unol Daleithiau America

Cyfandiroedd y Ddaear
Affrica-Ewrasia									Yr Amerig									Ewrasia
Affrica				Antarctica				Asia				Ewrop				Gogledd America				De America				Oceania
Uwchgyfandiroedd daearegol :  Gondwana · Lawrasia · Pangaea · Pannotia · Rodinia · Colwmbia · Kenorland · Ur  · Vaalbara